24. Η ΕΕ θα μας αναγκάσει να τρώμε έντομα. Αλήθεια ή ψέματα;
Η ΕΕ επιβάλλει τη χρήση αλευριού από γρύλλους, το οποίο μπορεί ακόμη και να σκοτώσει ορισμένους καταναλωτές, σύμφωνα με ψευδείς ειδήσεις που κυκλοφόρησαν στη Ρουμανία, τη Σερβία και πολλές άλλες χώρες σε όλη την Ευρώπη, με κάποια viral tweets. Σύμφωνα με τη θεωρία, η ΕΕ θα αναγκάσει τους πολίτες της να τρώνε έντομα. Σε μια μελέτη του 2013, ο Οργανισμός Τροφίμων και Γεωργίας του ΟΗΕ δήλωσε ότι τα έντομα μπορούν να είναι μια εναλλακτική πηγή πρωτεΐνης και ότι οι φάρμες εντόμων είναι πιο φιλικές προς το περιβάλλον από αυτές που εκτρέφουν ζώα. Πολύ σύντομα ακούστηκαν απόψεις που ισχυρίζονταν ότι η εν λόγω μελέτη και η πρόθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να εγκρίνει την εμπορία τροφών με βάση τα έντομα στον κοινοτικό χώρο, θα ήταν απλώς ένα νέο στάδιο στο σατανικό και απόκρυφο σχέδιο του κόσμου να δηλητηριάσει και να μειώσει τον πληθυσμό του πλανήτη.
Η θεωρία προφανώς και προσέλκυσε τους διαδικτυακούς συνωμοσιολόγους. Την ενστερνίστηκαν και την προώθησαν διάφορα δημόσια πρόσωπα, από πολιτικούς και δημοσιογράφους μέχρι influencers που ισχυρίζονται ότι ξέρουν τα πάντα. Έτσι, με κάθε νέο κανονισμό της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στον τομέα των τροφίμων, το θέμα της «επαναφοράς τροφίμων» και οι δίαιτες της Νέας Εποχής επαναλαμβάνεται και διαδίδεται με επιθετικό τρόπο σε διάφορα συντηρητικά και προπαγανδιστικά κανάλια προπαγάνδας και πλατφόρμες. Χρησιμοποιήθηκε μαζικά από τα πιο δημοφιλή ταμπλόιντ στη Σερβία, κυρίως εκείνα που τροφοδοτούν τον ευρωσκεπτικισμό.
ΠΩΣ ΜΠΟΡΟΥΜΕ ΝΑ ΤΟ ΕΠΙΒΕΒΑΙΩΣΟΥΜΕ;
Η διάθεση στην αγορά της ακρίδας House Cricket (Acheta domesticus) ως τροφίμου εγκρίθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ήδη στις 10 Φεβρουαρίου 2022, ακολουθώντας την έγκριση, στις 12 Νοεμβρίου 2021, της διάθεσης στην αγορά του Locusta (Locusta migratoria) και, τον Φεβρουάριο 8, 2022, του Yellow Mealworm (Tenebrio molitor), όλα σε κατεψυγμένη, αποξηραμένη και κονιοποιημένη μορφή. Η χρήση των εντόμων ως εναλλακτικής πηγής πρωτεΐνης δεν είναι νέα και τα έντομα τρώγονται σε πολλά μέρη του κόσμου. Μια πρόσφατη μελέτη συνέλλεξε στοιχεία και κατέδειξε ότι περίπου 2.000 είδη εντόμων τρώγονται σε περισσότερες από 100 χώρες σε όλο τον κόσμο. Τα βρώσιμα έντομα, και ιδιαίτερα οι γρύλοι, αποτελούν μέρος της παραδοσιακής διατροφής πολλών χωρών της Ασίας, όπως η Κίνα, η Ιαπωνία, η Ταϊβάν, η Καμπότζη, το Λάος, η Μιανμάρ, το Βιετνάμ, η Ταϊλάνδη, αλλά και στην Ισημερινή Αφρική, ακόμη και στο Μεξικό. Η κατανάλωσή τους γίνεται σε διάφορες μορφές και σε διάφορες περιστάσεις. Η παρασκευή τους συνήθως περιλαμβάνει τηγάνισμα ή άτμισμα για κατανάλωση ως κυρίως πιάτο ή σνακ.
Το γρύλλος έχει αναδειχθεί για τη γεύση, το άρωμα και την υφή του. Επίσης, η ποσότητα των θρεπτικών συστατικών, ιδιαίτερα των πρωτεϊνών, που περιέχουν αυτά τα έντομα είναι σημαντική, γεγονός που αποδεικνύεται από μια σειρά μελετών και εργαστηριακών αναλύσεων που πραγματοποιήθηκαν τα τελευταία 20 χρόνια. Σύμφωνα με τα στοιχεία αυτά, για παράδειγμα, το αλεύρι από γρύλους περιέχει περίπου 50-70% πρωτεΐνες και απαραίτητα αμινοξέα, ενώ η περιεκτικότητα σε λίπος φτάνει το 20%. Οι γρύλοι είναι, επίσης, πηγή μετάλλων όπως ο χαλκός, το σελήνιο, το μαγνήσιο, ο ψευδάργυρος και οι βιταμίνες. Χωρίς αυτό να συνεπάγεται μια διατροφή αποκλειστικά με βάση τα έντομα, και σε καμία περίπτωση υποχρεωτική, η αύξηση της ποσότητας των εντόμων στη βασική διατροφή της ανθρωπότητας θα μπορούσε να βοηθήσει στη σίτιση ενός συνεχώς αυξανόμενου πληθυσμού.
Με την απόφασή της στις 3 Ιανουαρίου 2023, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν κάνει τίποτα άλλο από το να εγκρίνει τη διάθεση στην αγορά της ΕΕ προϊόντων με βάση τα έντομα από έναν Βιετναμέζο παραγωγό, ο φάκελος του οποίου εξετάστηκε και εξήχθησαν αποτελέσματα με βάση την Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) σε διάστημα 4 ετών (2018 – 2022). Επιπλέον, η EFSA, σε επιστημονική γνωμοδότηση που δημοσιεύτηκε ήδη από το 2015, δήλωσε ότι η χρήση εντόμων ως πηγή τροφής και ζωοτροφής έχει σημαντικά περιβαλλοντικά και οικονομικά οφέλη και δεν υποκρύπτει σημαντικές απειλές για την επισιτιστική ασφάλεια. Οι εκμεταλλεύσεις εντόμων μπορούν να οδηγήσουν σε χαμηλότερες εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου και αμμωνίας σε σχέση με τις εκμεταλλεύσεις βοοειδών ή χοίρων και μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα στη μετατροπή των ζωοτροφών σε πρωτεΐνη, διαπίστωσε επίσης η έκθεση.
Ταυτόχρονα, η EFSA κατέληξε στο συμπέρασμα ότι εφόσον τα έντομα τρέφονται επί του παρόντος με επιτρεπόμενη τροφή, οι πιθανότητες αλλεργικών αντιδράσεων ή τοξικών επιδράσεων είναι παρόμοιες με άλλες πηγές πρωτεΐνης που χρησιμοποιούνται επί του παρόντος. Ο γρύλος, ως αρθρόποδο, έχει πολλές πρωτεΐνες παρόμοιες με αυτές άλλων εντόμων, ακάρεων σκόνης και καρκινοειδών, καθώς και με αυτές των μαλακίων. Γι’ αυτό, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει επιβάλει τον κανόνα της σωστής επισήμανσης των προϊόντων διατροφής που περιέχουν μερικώς απολιπανμένη σκόνη Acheta domesticus (οικιακός γρύλος), σύμφωνα με τους ευρωπαϊκούς κανονισμούς. Η έγκριση που δόθηκε από τους ευρωπαϊκό αξιωματούχους αφορά μόνο τους εκτρεφόμενους γρύλους, όχι τους άγριους, καθώς οι κίνδυνοι τοξικής μόλυνσης είναι σε αυτή την περίπτωση παρόμοιοι με την κατανάλωση βρώσιμων μανιταριών από αδειοδοτημένες φάρμες έναντι αυτών που συλλέγονται στο δάσος.
Συμπερασματικά, η κατανάλωση εντόμων, ανεξάρτητα από τη μορφή και τη μέθοδο μαγειρέματος, παραμένει επιλογή, όπως υπογράμμισε ξεκάθαρα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σε επίσημη απάντηση που εστάλη στο PressOne τον Αύγουστο του 2022: «Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν θα αναγκάσει πολίτες να τρώνε έντομα (ή οτιδήποτε άλλο). Η κατανάλωση εντόμων είναι δυνατή, εφόσον έχουν εγκριθεί ως νέα τρόφιμα από την Επιτροπή, δεν είναι όμως ποτέ υποχρεωτική,». Για παράδειγμα, η βελγική εταιρεία σούπερ μάρκετ Delhaize εισήγαγε ένα πιάτο με βάση τους αλευροσκούληκες στα καταστήματά της στο Βέλγιο το 2014, αλλά δεν ήταν επιτυχές και αναγκάστηκε να αποσύρει γρήγορα το προϊόν από τα ράφια.
ΤΙ ΛΕΝΕ ΑΛΛΕΣ ΠΗΓΕΣ;
Η DW και πολλές άλλες αξιόπιστες πηγές κάνουν αναφορές στο θέμα εδώ και εδώ
Ένα δημόσιο ερώτημα τέθηκε στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο μέσα από την ιστοσελίδα της Επιτροπής
ΑΛΗΘΕΙΑ Ή ΨΕΜΑΤΑ;
Κανείς δεν θα μας αναγκάσει να τρώμε έντομα. Ένας εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής το επιβεβαίωσε μέσω email στο Euronews λέγοντας: “Υποχρεωτικές πληροφορίες για τα τρόφιμα πρέπει να είναι διαθέσιμες τόσο για προσυσκευασμένα όσο και για μη προσυσκευασμένα τρόφιμα. Η ένδειξη των αλλεργιογόνων είναι υποχρεωτική και πρέπει να παρέχεται στους καταναλωτές όπου τα τρόφιμα προσφέρονται προς πώληση συσκευασμένα ή μη-συσκευασμένα.”
