ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΑ ΨΕΥΔΩΝ ΕΙΔΗΣΕΩΝ: ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ & ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ

Το Εγχειρίδιο EAF βοηθά τους εργαζόμενους με τη νεολαία να ενισχύσουν τον ψηφιακό γραμματισμό και να αντιμετωπίσουν την παραπληροφόρηση για την Κλιματική Αλλαγή, τις Μεταναστεύσεις, τον Covid-19 και τον Ευρωσκεπτικισμό. Παρέχει εργαλεία για την αναγνώριση και αποδόμηση ψευδών ειδήσεων και ενδυναμώνει την κριτική σκέψη των νέων με παραδείγματα κοινών ψευδών ειδήσεων.

1. Το λιώσιμο των πάγων εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής θα απελευθερώσει παγωμένους ιούς από ζόμπι. Αλήθεια ή ψέματα;

Το διαδίκτυο έχει βουίξει για τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής που αν και δεν είναι τόσο εμφανείς όσο οι αποστεωμένες πολικές αρκούδες και οι άγριες πυρκαγιές, είναι εξίσου ανησυχητικές. Βακτήρια και ιοί που συντηρήθηκαν ανά τους αιώνες μέσα στους πάγους ζωντανεύουν ξανά, την ώρα που ο αρκετικός παγετός αρχίζει να λιώνει. Πολλά βίντεο για την κλιματική κρίση στο TikTok έγιναν viral εξηγώντας πώς το λιώσιμο των πάγων μπορεί να εκθέσει τους ανθρώπους σε πανάρχαιους ιούς που μπορεί να προσβάλουν το ανθρώπινο είδος, ενώ άλλα εξηγούν ότι ιοί από ζόμπι έχουν ήδη καταφτάσει. Το πιο δημοφιλές βίντεο στο TikTok που άγγιξε τις 2 εκατ. προβολές, αφαιρέθηκε από τον δημιουργό του αφού προηγουμένως διαδόθηκε σε όλο των κόσμο τον Δεκέμβριο του 2022 και προκάλεσε πανικό.

Μπορείτε να βρείτε πολλά ακόμα εδώ και εδώ.

Με τον φόβο και την αγωνία να χτυπάνε κόκκινο λόγω του COVID-19, και μόνο η σκέψη του κουτιού της Πανδώρας γεμάτου ασθένειες, μοιάζει με ταινία τρόμου. Είναι αλήθεια, όμως, ότι το λιώσιμο των πάγων εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής που προκάλεσε ο άνθρωπος θα απελευθερώσει αδρανή βακτήρια και ιούς που θα μας μολύνουν όλους;


ΠΩΣ ΜΠΟΡΟΥΜΕ ΝΑ ΤΟ ΕΠΙΒΕΒΑΙΩΣΟΥΜΕ;



Σύμφωνα με ένα άρθρο στο περιοδικό “Smithsonian”, οι επιστήμονες ανακάλυψαν ότι η κλιματική αλλαγή προκαλεί τη συρρίκνωση των πάγων σε όλο τον πλανήτη να την απελευθέρωση μικροβίων και ιών που παρέμειναν παγιδευμένοι για δεκάδες χιλιάδες χρόνια. Σύμφωνα με το άρθρο, το 2015, επιστήμονες από τις ΗΠΑ και την Κίνα τρύπησαν ένα κομμάτι πάγου και ανακάλυψαν στοιχεία αρχαίων ιών. 28 από αυτούς τους ιούς ήταν άγνωστοι στην επιστήμη. Σύμφωνα με ένα άρθρο στο National Geographic, το 2014, μια άλλη μελέτη έδειξε ότι ένας “γιγάντιος ιός” 30.000 ετών που αποσπάστηκε από τον παγετό ήταν ακόμα μολυσματικός.


ΤΙ ΛΕΝΕ ΑΛΛΕΣ ΠΗΓΕΣ;



Ωστόσο, σύμφωνα με ένα ερευνητικό άρθρο που δημοσιεύθηκε στα  Πρακτικά της Εθνικής Ακαδημίας Επιστημών (ΕΑΕ), αυτός ο γιγάντιος ιός μπορεί μόνο να μολύνει αμοιβάδες, δηλαδή μονοκυτταρικούς μικροοργανισμούς. Όχι ανθρώπους.


ΕΡΕΥΝΑ ΜΕ ΛΕΞΕΙΣ-ΚΛΕΙΔΙΑ



Το TikTok κατονόμασε δύο συγκεκριμένες ασθένειες που φαίνονται ανησυχητικές: αυτήν του άνθρακα και του ιού της ευλογιάς. Χρησιμοποιώντας αυτούς τους δύο όρους για να κάνουμε έρευνα με λέξεις-κλειδιά, βρήκαμε αυτό το άρθρο της ΕΑΕ. Η ΕΑΕ αναφέρει ότι το 2016, οι πάγοι που έλιωσαν στη βόρεια Σιβηρία αποκάλυψαν το από δεκαετίες κουφάρι ενός ελαφιού που ήταν μολυσμένο με άνθρακα. Αυτό ίσως είναι η αιτία που οδήγησε 96 άτομα στη νοσηλεία και 2.000 ταράνδους στον θάνατο. Το άρθρο αναφέρει, επίσης, ότι πιθανότατα υπάρχει ευλογιά και  βουβωνική πανώλη θαμμένη στη Σιβηρία. Ωστόσο, ο Μάικλ Ζίμερμαν, ένας παλαιοντολόγος από το Πανεπιστήμιο της Πενσυλβάνια, ανέφερε στην ΕΑΕ ότι “είμαστε αντιμέτωποι με οργανισμούς που παρέμειναν κατεψυγμένοι για εκατοντάδες χρόνια, οπότε δεν πιστεύω ότι θα μπορούσαν να ζωντανέψουν ξανά”. Και στη συνέχεια πρόσθεσε ότι η αναγέννηση ιών όπως αυτός της ευλογιάς θα ήταν “εξαιρετικά απίθανη”. Η Washington post αναφέρθηκε στο ίδιο θέμα τον Δεκέμβριο του 2022 (δείτε περισσότερα) σημειώνοντας ότι ένας εξαφανισμένος ιός “αποτελεί πολύ μικρό κίνδυνο συγκριτικά με τον μεγάλο αριθμό ιών που κυκλοφορούν μεταξύ των σπονδυλωτών σε όλο τον κόσμο και έχουν αποδειχθεί πραγματικές απειλές στο παρελθόν, όπου παρόμοια γεγονότα θα μπορούσαν να συμβούν στο μέλλον, καθώς δεν έχουμε ακόμη συγκεκριμένο πλαίσιο για την έγκαιρη αναγνώρισή τους”, όπως ανέφερε ο Κόλιν Πάρις, ένας ιολόγος από το Πανεπιστήμιο του Κορνέλ και πρόεδρος της Αμερικανικής Κοινότητας Ιολογίας.


ΑΛΗΘΕΙΑ Ή ΨΕΜΑΤΑ;



Πράγματι οι επιστήμονες ανακάλυψαν αρχαίους ιούς και βακτήρια με το λιώσιμο των πάγων, πολλά από τα οποία είναι άγνωστα στην επιστήμη. Ωστόσο, οι περισσότεροι από αυτούς τους ιούς μπορούν να μολύνουν μόνο αμοιβάδες. Κι ενώ ίσως υπάρχουν εκεί έξω κάποιοι κατεψυγμένοι ιοί στον παγετό που θα μπορούσαν ίσως κάποτε να μολύνουν τους ανθρώπους, οι ειδικοί συμφωνούν ότι είναι σχεδόν απίθανο να ξαναζωντανέψουν τέτοιοι τύποι ιών. Το TikTok είναι ακριβές, αλλά οι ειδικοί επιμένουν ότι δεν χρειάζεται πανικός.

Το έργο «Ευρωπαίοι κατά των Ψευδών Ειδήσεων» συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση.